Het strand en…….

Zoals door de redactie beloofd in  WaarPraat nr 163 vinden jullie hier het integrale, ongeredigeerde artikel van Albert de Brouwer. (download)

******************************************************************************

Het strand en ons Waarschip.
Dekkend, transparant of blank afwerken?

Scheveningen, een mooie zomerdag. Een stukje Nederland verplaatst zich richting kust om te genieten van het mooie weer. Zwetend in de auto, zoekend naar een parkeerplekje en dan het laatste stukje lopen naar het zand en de branding. Op het strand verschijnen steeds meer mensen. Er worden parasols en tentjes geplaatst. Je ruikt de zonnebrand, links en rechts wordt er veel en vaak gesmeerd. Met zonnebrillen wordt de strijd tegen het felle licht aangegaan. Later op de dag komen, ondanks de temperatuur, Tshirts te voorschijn. En dat alles om die koperen ploert maar de baas te blijven.

Kort verklaard, waar wordt het voor gebruikt: De parasol en tentje om lekker in de schaduw te blijven, daar onder is het wat koeler en voel je de zon minder branden. De zonnebrand, regelmatig aangebracht gedurende de dag, om toch maar lekker de huid aan de zon te kunnen tonen. Heerlijk die warmte voelen zonder nare gevolgen. Een zonnebril om de stralen en de weerkaatsing op het water te verminderen. Een pet om de ogen tegen het felle licht te beschermen en voor mensen met wat minder haar, om het bolletje te beschermen. En tot slot het T-shirt, om verbranding uit te bannen of eventuele verbranding niet verder te laten gaan.

Eigenlijk niets nieuws onder de zon, sterker nog: we doen dit allemaal als het nodig is. U vraagt zich hierdoor misschien af: wat heeft dit stukje proza met een Waarschip te maken? Eigenlijk veel… Heel veel! Onze huid is gevoelig voor overmatige Uv-stralen, een deel van het zonlicht. Deze zonverbranding is een beschadiging van de huid. Door de rode kleur van onze huid wordt een waarschuwing afgegeven en herstel is noodzakelijk.

Dit in tegenstelling tot b.v. een stalen buis, die wordt alleen maar warm in de zon.

Maar hout, de bouwstof van ons Waarschip, is net als onze huid gevoelig voor Uv-stralen. Hout is nog steeds een levendig materiaal, het werkt. Hout krimpt bij drogen, zwelt bij nat worden, scheurt, tordeert etc. etc.. En net als bij onze huid beschadigt ook hout bij inwerking van Uv-licht. Het hout wordt eerst lichter en vervolgens (meestal) grijs. Een mooi voorbeeld zijn de teakdekken, meestal in een vaal, grijze tint. De reden van deze vergrijzing is het afsterven van houtcellen aan het oppervlak door Uvstralen. Deze grijze laag beschermt het onderliggende hout tegen verdere UV inwerking. Het is dus makkelijk deze dode cellen mechanisch (bv. schuren) te verwijderen en zo de originele houtkleur weer terug te halen. Maar mocht dit proces van vergrijzen onder een laklaag plaats vinden, dan ligt de lak op een broze poederlaag van dode houtcellen en zal los komen van de ondergrond: probleem!!

Maar onze Waarschepen willen we behouden, liefst in een door ons gekozen kleur. Er zijn drie mogelijkheden tot afwerking: dekkend, transparant en blank.

Dekkende afwerking
Hier hebben we het over een afwerking waarbij de kleur van de ondergrond niet meer zichtbaar is. Dekkende pigmenten en vulstoffen zorgen hiervoor. Zet het verfsysteem op een glasplaat en je kan er niet doorheen kijken. Denk hierbij aan de romp en grote delen van de kajuit opbouw. Met een dekkende afwerking geven we het hout een parasol of een T-shirt. Deze afwerking laat geen enkel Uv-licht door. Het hout wordt dus niet aangetast door zonlicht. Door ieder een eigen kleur te kiezen krijgen we de bonte Waarschip vloot, een lust voor het oog. Reparatie is eenvoudig, de beschadiging wegwerken, het grondverfsysteem herstellen en een nieuwe laag (of lagen) kleur aanbrengen. Een eventuele verkleuring van de ondergrond is niet
zichtbaar.

Blanke afwerking
Dit is, bij oplosmiddel houdende lak, herkenbaar aan een doorzichtig product in de bus. Men kan dus door de lak heen de bodem zien. Producten kunnen wel hun eigen kleur hebben, meestal een beetje gelig. Na aanbrengen zal het hout wat “warmer” aankleuren en zeer mooi blijven tekenen. De huidige blanke lakken bevatten Uv-absorbers, deze filteren de stralen. Maar zoals ook bij de zonnebrand, door de zon neemt de werking af. Zonnebrand dient u regelmatig aan te brengen, zo ook een blanke lak. De Uv-blocker wordt verbruikt door het Uv-licht. Na ieder seizoen dienen voldoende nieuwe lagen aangebracht te worden om de Uv-blockers weer terug op niveau te krijgen voor het volgende seizoen. Bij reparatie dient de te behandelen plek tot op het gezonde hout terug gebracht te worden. Er mag dus geen grijze verkleuring meer zichtbaar zijn. Daarna behandelen in meerdere lagen en dit houdt niet op bij 3. Enig kleurverschil bij plaatselijk herstel is altijd zichtbaar, het hout in de omgeving zal altijd iets door Uv-licht verkleurd zijn.

Transparante afwerking
Deze afwerking zit tussen een dekkende en blanke afwerking in. We gebruiken dus een product dat een bepaalde hoeveelheid, veelal transparante, pigmenten bevat. Voor bv. mahonie een rood/bruine kleur. Wellicht bekend, white-wash, een transparant witte afwerking voor meubels. Met een transparant product brengt u een laag kleur aan die niet dekkend is, de tekening van het hout blijft zichtbaar. Om populair te zeggen, we geven het hout een zonnebril. De pigmenten blokkeren deels de Uv-stralen. Hoe meer pigment, hoe meer blokkade maar ook het hout wordt minder zichtbaar, we zwakken de tekening af. Meer pigment kan ook met meerdere lagen worden bereikt. Als men vindt: zo vindt ik het nog acceptabel, kan het systeem eventueel vervolgd worden met een blanke lak als eind afwerking. Reparatie bij dit systeem is nog lastiger dan bij een blanke afwerking. De laagdikte is namelijk bepalend voor de kleur. Neem daar enige verkleuring van het hout bij en het bijwerken vraagt veel aandacht en inventiviteit. Maar dit systeem gaat zeker 2 maal zo lang mee als een compleet blank systeem.

Hebben we de parasol, het T-shirt, de zonnebrand en de zonnebril gehad. Blijft het tentje over. En dat heeft niets met een of andere afwerking te maken. Een dektent, over dat deel van het schip dat u beschermd wilt hebben, is en blijft de beste remedie voor minder onderhoud. Uv-licht heeft, in de dagen dat we niet varen, geen invloed op het beschermingssysteem. En voor de werkenden onder ons: dat zijn de meeste dagen van het jaar.

Waarschippers, zoals aangegeven is tijdens de ALV wil de technische commissie een aantal kennisbladen maken met daarop de meest voorkomende klussen die spelen bij onderhoud van onze schepen. Bovenstaande wordt hierin wat formeler en dieper behandeld. Ook antwoorden op o.a. de vraag een of twee componenten zal t.z.t. toegevoegd worden.

Albert de Brouwer
Waarschip 740 Ocean Echt Waar.

Voor vragen mail naar: email verborgen;